Onderwerpen in dit GOR Rijk weekbericht:

In het weekbericht van de Groepsondernemingsraad Rijk (GOR Rijk) vind je de actuele berichtgeving van de GOR Rijk.
 
Wil je in contact komen met de GOR Rijk? Mail ons: postbus GOR Rijk

Deze week actueel

Coördinatiebesluit m.b.t. de Rijksdienst

Op woensdag 27 augustus heeft het dagelijks bestuur van de GOR Rijk aangevuld met de leden van de werkgroep Rijksbrede Bedrijfsvoering een toelichting gekregen op het Coördinatiebesluit organisatie, bedrijfsvoering en informatiesystemen Rijksdienst door het team Rijksdienst van het Directoraat-generaal Digitalisering en Overheidsorganisatie (DGDOO) van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

In het coördinatiebesluit krijgt de minister van BZK een aantal bevoegdheden toegewezen op het gebied van de organisatie van de rijksdienst, de Rijksbrede bedrijfsvoering en de Rijksbrede informatiesystemen. Door dit coördinatiebesluit kan de minister van BZK (na overleg met de andere ministeries) Rijksbrede kaders vaststellen. De bekendste kaders zijn het Vaststellingsbesluit Rijkshuisvestingsstelsel kantoren en het Besluit CIO-stelsel Rijksdienst 2021.

Volgens artikel 44 van de Grondwet worden bij koninklijk besluit ministeries ingesteld, die onder leiding staan van een minister. Het uitgangspunt is daarmee dat iedere minister verantwoordelijk is voor zijn eigen ministerie. De GOR Rijk heeft al vaker aangegeven dat hij van mening is dat de huidige interpretatie van dit artikel te ruim is en dat BZK vaker gebruik moet maken van zijn coördinerende bevoegdheid en dus ook meer dwingend moet optreden richting de departementen als het gaat om de bedrijfsvoering.

In het overleg werd aangegeven dat er twee stromen zijn voor een meer uniforme rijksbrede bedrijfsvoering. Enerzijds kan dat door (unaniem) gezamenlijk afspraken te maken in de Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijk ( ICBR), waarin de plaatsvervangend secretarissen-generaal zitting hebben. Anderzijds kan dat door gebruik te maken van de coördinerende bevoegdheid en zo kaders vast te stellen. Deze coördinerende bevoegdheid kan na overleg met de ministeries worden toegepast maar vraagt niet om unanieme overeenstemming.

In het overleg op 27 augustus is ook het position paper van het Secretarissen-Generaal Overleg (SGO) genoemd. In dat position paper wordt het streven naar een uniformere bedrijfsvoering benoemd en dat meer gedacht moet worden vanuit de gedachte van één Rijksoverheid in plaats van de (individuele) ministeriële belangen. De GOR Rijk is hier al langer voorstander van.

De conclusie van het gesprek was dat het coördinatiebesluit voldoende handvatten biedt om een sterkere regierol van BZK te nemen maar dat het vooral ook een kwestie is van een gezamenlijk cultuuromslag. Een waardevol gesprek dat bijgedragen heeft aan de beeldvorming en voor de GOR Rijk een bevestiging is van zijn insteek om te blijven inzetten op de coördinerende rol van BZK en daarmee ook de betrokkenheid van de GOR Rijk.

Eerder actueel

Kennissessie “Medezeggenschap en de taakstelling”: verhelderend en inspirerend

In een volle zaal in Rijkskantoor De Knoop in Utrecht kwamen op 22 juli medezeggenschappers uit alle onderdelen van de Rijksoverheid bij elkaar voor deze kennissessie. Naast uitleg door een deskundige jurist was er volop gelegenheid voor het uitwisselen van ervaringen rond de uitwerking van de taakstelling in de praktijk.

De GOR Rijk organiseerde deze bijeenkomst ter ondersteuning van OR-leden, ambtelijk secretarissen en adviseurs van de medezeggenschap, die te maken kunnen krijgen met een taakstelling, nu of in de toekomst.

Mr. Drs. Els Huisman van De Voort Advocaten en mediators legde aan de hand van een presentatie aan de aanwezigen uit welke positie de medezeggenschap heeft in een taakstelling, welke wetgeving relevant is  en hoe de rechtspraak hier naar kijkt. Tijdens en na de presentatie werd er door de aanwezigen volop gediscussieerd en er werden praktijkervaringen uitgewisseld.

Er bleken de nodige verschillen te zitten in de mate waarin en de manier waarop ondernemingsraden betrokken zijn. Ook kwam uit de gesprekken naar voren dat niet overal dezelfde kaders worden gehanteerd en ook in de aanpak van de communicatie naar medewerkers bleken er verschillende ervaringen te zijn. Zo konden er behalve ervaringen ook tips worden uitgewisseld, bijvoorbeeld om als OR meer grip te krijgen op de achtergrond en uitvoering van de taakstelling, of om de samenwerking met de bestuurder (verder) te verbeteren.
 
Deze uitwisseling van ervaringen en tips maakte deze bijeenkomst tot een levendige, nuttige sessie: een kijkje in elkaars keuken werkt verhelderend en inspirerend.

Voor de snelle beslissers:
Aanstaande donderdag, 4 september, vindt nog een keer een sessie plaats over dit onderwerp.
Wie erg snel is, kan wellicht nog aansluiten: er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar, omdat we een iets grotere vergaderzaal ter beschikking hebben gekregen.
Nadere informatie vindt je in GOR Rijk weekbericht 33.

Gedragscode Integriteit Rijk (GIR)

In de Ambtenarenwet 2017 is geregeld dat een overheidswerkgever zorg draagt voor de totstandkoming van een gedragscode voor goed ambtelijk handelen. Bij de Rijksoverheid hebben we de Gedragscode Integriteit Rijk (GIR). De GIR is sinds 2020 niet meer aangepast en behoeft anno 2025 een actualisatieslag. De GOR Rijk wordt door onze werkgever bij deze actualisatie betrokken omdat het een instemmingsplichtig dossier is, zoals bedoeld in de Wet op de ondernemingsraden.

De GIR bevat waarden en normen, zodat we weten wat onder integer handelen verstaan wordt en bevat ook regels voor een uniforme uitleg en toepassing. De GIR richt zich op de individuele medewerker, en dus ook op de medewerker die leidinggevende is.
De nieuwe gedragscode wordt nu zodanig opgeschreven dat het voldoet aan taalniveau B1 en tevens beter aansluit bij het taalgebruik in de GIR App die vele rijksambtenaren al geïnstalleerd hebben op hun telefoon.

In de nieuwe GIR wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de nieuwe ambtseed en wordt de verbinding gelegd met de Gids Ambtelijk Vakmanschap. Er komt een nieuw hoofdstuk over omgangsvormen met aandacht voor de integriteitscommissie, de klachtencommissie en voor ondermijnings -en veiligheidsrisico’s, bezien vanuit de bescherming van medewerkers.
Het is de bedoeling dat de GIR elke vijf jaar volledig herzien en opnieuw vastgesteld wordt. Het voorstel van de zijde van de bestuurder is dat eventuele technische aanpassingen in de GIR de komende jaren verwerkt kunnen worden zonder tussenkomst van de GOR Rijk.

De GOR Rijk zal bij de totstandkoming van de nieuwe GIR aandacht willen vragen voor de relatie met andere regelingen, waarin het gedrag van de rijksambtenaar is vastgelegd zoals de (inmiddels herziene) Oekaze Kok, de Handreiking online communicatie Rijksambtenaren en de vorig jaar ingetrokken Handreiking ambtenaren en grondrechten. Tevens zal het onderzoek van de Algemene Rekenkamer omtrent de toepassing van het integriteitsbeleid en de aanbevelingen rondom de coördinerende taak van BZK op het onderwerp integriteit, inwerken op de nieuwe GIR. Al eerder is besloten dat de GOR Rijk op dit dossier zich zal laten bijstaan door een externe deskundige.

Interessante linkjes

Van ambitieuze tandloze OR naar echte impact

Ondernemingsraden hebben vaak een prachtige ambitie: invloed uitoefenen, meebouwen aan het beleid van de organisatie, bijdragen aan de werkbaarheid van besluiten en zorgen dat de stem van medewerkers écht gehoord wordt. Met als doel: beslissingen beïnvloeden die bijdragen aan het beter functioneren van de organisatie. Kortom: impact maken.

En als jij met je OR tot die groep behoort waar dat soepel verloopt: gefeliciteerd. Dan heb je waarschijnlijk een sterke positie opgebouwd, inhoudelijk bijgedragen en een volwassen relatie met de bestuurder ontwikkeld.

Ambitie en invloed
Maar veel OR’en merken dat ze daar nog niet zijn. De ambitie is er wel, maar de invloed blijft achter. Besluiten lijken al genomen, adviezen verdwijnen in een la, en afspraken komen moeizaam tot stand – als ze er al komen. Overleggen voelen als een formaliteit. De echte inhoudelijke invloed is ver te zoeken, ook als de relatie met de bestuurder op het oog prima lijkt. En dat terwijl je juist wílt bijdragen vanuit betrokkenheid bij de organisatie én je collega’s.

Wat er dan vaak gebeurt? Dan maar de WOR
De energie verdwijnt. Dan liggen frustratie en cynisme op de loer, samen met het gevoel dat het toch allemaal geen zin heeft. OR-leden haken af, tonen minder interesse in het OR-werk, de vergaderingen worden minder effectief en de voorbereiding verslapt.
Om toch nog het gevoel te hebben dat ze bijdragen, is het voor de ondernemingsraad vaak verleidelijk om zich vast te klampen aan de wet: de WOR, en zich te beroepen op het advies- en instemmingsrecht en alle juridische procedures waaraan de bestuurder zich dient te houden. En gelijk heb je, want de WOR is er niet voor niets, toch? Dat geeft een gevoel van zekerheid en houvast.

Lees het hele artikel van Rick de Jong op Linkedin.

Betekenisvol transparant in het openbaar bestuur

In juni heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) het rapport “Betekenisvol transparant in het openbaar bestuur” gepubliceerd.

In het rapport pleit de raad voor een transparante bestuurscultuur die verder gaat dan de wettelijke regels. Transparantie moet gericht zijn op begrijpelijke en relevante informatie voor burgers en volksvertegenwoordigers. De ROB herkent hier 4 belangrijke pijlers in:

1. gerichte informatievoorziening;
2. politiek-bestuurlijk vakmanschap;
3. ambtelijk vakmanschap, en
4. ruimte voor vertrouwelijkheid met verantwoording achteraf.

Ambtelijk vakmanschap is cruciaal omdat het vraagt om onafhankelijke, kritische en loyale ambtenaren die met moed en moreel bewustzijn adviseren. Dit vakmanschap zorgt voor betrouwbaarheid en versterkt het vertrouwen van burgers in de overheid. Het maakt betekenisvolle transparantie mogelijk, die werkt als fundament van een goed functionerende democratische rechtsstaat.

Het volledige rapport en de samenvatting ervan zijn te vinden op de website van de Raad voor het Openbaar Bestuur.

Interessante bijeenkomsten

Conferentie met Arre Zuurmond | Dwars door de Orde

Op 4 september organiseert Vereniging De Nieuwe Ambtenaar (VDNA) een inspirerende conferentie met Arre Zuurmond, auteur van Dwars door de Orde. In zijn lezing neemt hij ons mee in zijn visie op een overheid die zich bevrijdt van verlammende bureaucratie en zich weer richt op het creëren van publieke waarde.

Het moet anders – Publieke waarde creëren
Zuurmond stelt dat we de bestaande orde moeten doorbreken om publieke waarde toe te voegen aan de samenleving. Als oud-regeringscommissaris Informatiehuishouding (2022-2024) heeft hij van dichtbij ervaren hoe ambtenaren meer dan de helft van hun tijd kwijt zijn aan administratieve verplichtingen. Het moet anders. Het is tijd voor een overheid die niet langer gestuurd wordt door systemen en protocollen, maar die luistert naar de daadwerkelijke behoeften van burgers en organisaties.

Een responsieve overheid vraagt om lef en visie. Het betekent durven kiezen voor structurele veranderingen in plaats van tijdelijke oplossingen. Zuurmond betoogt dat we niet alleen de symptomen moeten aanpakken, maar juist de onderliggende oorzaken van bureaucratische inefficiënties. Zijn boodschap is helder: minder regeldruk, meer menselijke maat.

Voor de snelle beslissers:
Aanmelden voor deze bijna gratis bijeenkomst kan via de website van de VDNA.

Datum: Donderdag 4 september 2025
Locatie: ZZINN, Koningin Julianaplein 10, Den Haag
Tijd: 15.00 – 17.00 uur (met aansluitend netwerken en drankjes)
Voor wie: Leden van de VDNA en andere geïnteresseerden
Kosten: Gratis voor leden, €5,00 voor niet-leden

Sdu: Webinar Werk-privé balans en de rol van de OR

De werk-privé balans staat steeds meer onder druk. Door hybride werken, altijd bereikbaar zijn, technologische ontwikkelingen en personeelstekorten vervagen de grenzen tussen werk en privé.

Tegelijkertijd groeit het besef dat een goede balans essentieel is voor duurzame inzetbaarheid, gezondheid en werkplezier. Als OR heb je hierin een rol, wat die rol precies inhoud wordt besproken tijdens de webinar, die verzorgt wordt door Sdu en Bob van Weert.

Tijdens de Webinar worden onderstaande vragen beantwoord:

1. Wat zijn de aspecten van een goede werk-privé balans?
2. Waarom is daar juist nu zoveel aandacht voor?
3. Wat doen organisaties op dit moment al aan dit thema?
4. Wat zijn aanknopingspunten voor de OR om een goede werk-privé balans te stimuleren?

Wat heb je geleerd na dit webinar?

1. Je weet welke factoren bijdragen aan een gezonde werk-privé balans en waarom dit zo belangrijk is.
2. Je kent de rol en mogelijkheden van de OR om dit onderwerp bespreekbaar te maken en te beïnvloeden. Je hebt concrete handvatten om binnen jouw organisatie stappen te zetten richting beter beleid en bewustwording rondom werkdruk en balans.
3. Je kunt voorbeelden en bestaande initiatieven gebruiken om het onderwerp op de OR-agenda te zetten.

Aanmelden voor deze gratis webinar op woensdag 17 september van 11-12:00 uur, doe je op de website van Sdu.

GOR Rijk planning